Bạn đang bối rối và muốn tìm hiểu trái phiếu là gì? Nhiều người đang bắt đầu tham gia vào thị trường đầu tư tài chính mơ hồ giữa trái phiếu và cổ phiếu. Cũng chưa hiểu hết những rủi ro tiềm ẩn khi tham gia đầu tư trái phiếu. Bài viết này, EzCash sẽ mô tả càng chi tiết càng tốt cho những người mới có thể hiểu mơ hồ bản chất của một trái phiếu là gì. Trước khi xuống tiền để hạn chế rủi ro khi đầu tư vào trái phiếu.

Trái phiếu là gì?

Trái phiếu (trong tiếng anh được gọi là Bonds) là một loại chứng khoán xác định trách nhiệm của công ty phát hành trái phiếu đối với các nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu. Người phát hành có thể là một doanh nghiệp, một kho bạc hoặc một chính phủ. Nhà đầu tư có thể là bất kỳ cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức, thậm chí là nhà nước.

Người phát hành bán trái phiếu nhằm mục đích huy động vốn phục vụ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, còn người sở hữu cổ phiếu muốn nhận lại lợi nhuận từ doanh nghiệp theo cam kết.

Trái phiếu là gì?
Trái phiếu là gì?

Đặc điểm nổi bật của trái phiếu

  • Người sở hữu trái phiếu không được can thiệp hoặc có quyền biểu quyết vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp hoặc tổ chức phát hành.
  • Thông thường, khi phát hành trái phiếu, công ty phát hành trái phiếu sẽ cam kết lãi suất trước. Khi đó, người mua trái phiếu được coi là đã biết lợi nhuận khi trái phiếu đến hạn thanh toán.
  • Khi trái phiếu đến hạn thanh toán, doanh nghiệp phải trả lại gốc và lãi theo cam kết cho người sở hữu.
  • Bất kể hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có thua lỗ thì nghĩa vụ trả nợ và lãi vay cũng phải thực hiện.
  • Bản chất của trái phiếu là chứng khoán nợ nên khi công ty tuyên bố phá sản thì trước hết phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho trái chủ (tức người nắm giữ).
  • Người nắm giữ trái phiếu có thể thế chấp, cầm cố, chuyển nhượng hoặc thừa kế.

Sự khác biệt giữa trái phiếu và cổ phiếu

Trái phiếu Cổ phiếu
Người giữ trái phiếu là chủ nợ Người giữ cổ phiếu là cổ đông góp vốn
Không có quyền biểu quyết đến hoạt động kinh doanh của nhà phát hành Có quyền biểu quyết đến hoạt động kinh doanh của nhà phát hành
Được hưởng lợi tức bất kể hiệu quả hoạt động kinh doanh như thế nào Chỉ được hưởng lợi tức khi doanh nghiệp làm ăn có lãi
Có thời hạn nhất định Không có thời hạn, gắn liền với doanh nghiệp
Có thể được chuyển đổi thành cổ phiếu (nếu có thoả thuận trước) Không có quyền chuyển đổi thành trái phiếu
Vốn gốc được bảo toàn khi đến hạn Vốn gốc có thể bị ảnh hưởng lên hoặc xuống
Sự khác biệt giữa trái phiếu và cổ phiếu

Phân loại trái phiếu

Trái phiếu cũng có nhiều loại khác nhau, để phân biệt các loại trái phiếu người ta phân theo 5 nhóm sau

Trái phiếu công ty
Trái phiếu công ty

Phân loại trái phiếu theo tổ chức phát hành

  • Trái phiếu công ty: Là loại trái phiếu do doanh nghiệp phát hành nhằm mục đích huy động vốn cho hoạt động kinh doanh của công ty.
  • Trái phiếu chính phủ: Một loại trái phiếu do chính phủ phát hành. Chính phủ phát hành trái phiếu để huy động tiền nhàn rỗi trong dân cư phục vụ nhu cầu chi tiêu. Đây được coi là loại trái phiếu có rủi ro thấp nhất trong các loại trái phiếu.
  • Trái phiếu do các tổ chức tài chính / ngân hàng phát hành: Giống như trái phiếu doanh nghiệp, đây cũng là một phương thức huy động tiền tiết kiệm trong dân. Đương nhiên lãi suất sẽ cao hơn gửi tiết kiệm thông thường. Trái phiếu thông thường được nhiều người chào đón như Vietcombank, Vietinbank, Techcombank, VPBank …

Phân loại trái phiếu theo lãi suất

  • Trái phiếu lãi suất cố định: Đây là loại trái phiếu phổ biến nhất. Khi phát hành trái phiếu, doanh nghiệp chỉ cần nêu cam kết lãi suất cụ thể. Ví dụ lãi suất 10% / năm.
  • Trái phiếu có lãi suất thay đổi: Còn được gọi là tỷ giá thả nổi. Ở đây doanh nghiệp huy động sẽ muốn lãi suất sẽ phụ thuộc phần lớn vào một giá trị tham chiếu nhất định. Ví dụ, lãi suất sẽ bằng lãi suất tiết kiệm 12 tháng của ngân hàng X + 1% / năm.
  • Trái phiếu có lãi suất 0: Nghe có vẻ lạ nhưng hoàn toàn có thật. Ngay khi trái phiếu đáo hạn, nhà đầu tư không nhận được bất kỳ khoản lãi nào. Nhưng bù lại, khi mua, nhà đầu tư sẽ mua được với giá rẻ hơn so với mệnh giá thực trên trái phiếu.

Trái phiếu được phân loại theo mức bảo lãnh

  • Trái phiếu có tài sản đảm bảo: Doanh nghiệp phát hành sẽ thế chấp một tài sản nhất định để đảm bảo cho các trái phiếu mà doanh nghiệp phát hành.

Trường hợp doanh nghiệp không có khả năng trả lãi theo cam kết trên trái phiếu thì trái chủ (người sở hữu trái phiếu) có thể thanh lý tài sản này để thu hồi vốn và lãi. Tài sản đảm bảo này có thể là bất động sản hoặc các chứng khoán có giá trị khác thuộc sở hữu của doanh nghiệp này.

Xem thêm:  5 bí quyết tiết kiệm tiền cho tương lai

Tôi thấy rất ít khi xuất hiện loại trái phiếu này vì nếu có tài sản thế chấp thì phải cầm cố ngân hàng để được hưởng lãi suất ưu đãi hơn. Nhưng điều này không có nghĩa là không có trái phiếu này trên thị trường.

  • Trái phiếu không có tài sản thế chấp: Loại trái phiếu này bạn sẽ thấy thường xuyên hơn. Trái phiếu phát hành, kể cả từ các doanh nghiệp, tổ chức tài chính ngân hàng và chính phủ phát hành không cần phải cầm cố tài sản để đảm bảo cho trái phiếu này.

Lúc này, nhà đầu tư mua trái phiếu cần quan tâm đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp hơn là tài sản thế chấp.

Trái phiếu được phân loại theo hình thức trái phiếu

  • Trái phiếu ẩn danh: Là loại trái phiếu không ghi thông tin của người mua.
  • Trái phiếu đã đăng ký: Là loại trái phiếu ghi thông tin của người mua và thông tin được lưu trên sổ sách của doanh nghiệp phát hành.

Trái phiếu phân loại trái phiếu theo tính chất của trái phiếu

Nếu là người yêu thích chương trình gây quỹ Shark Tank, bạn sẽ gặp không ít trường hợp các Shark góp ý cho các startup liên quan đến việc phân loại trái phiếu này:

  • Trái phiếu chuyển đổi: Là loại trái phiếu mà người sở hữu được phép chuyển đổi thành cổ phiếu của công ty phát hành. Số tiền chuyển đổi, thời gian chuyển đổi sẽ được quy định khi phát hành trái phiếu.
  • Trái phiếu có thể được mua lại: Là loại trái phiếu cho phép doanh nghiệp phát hành quyền mua lại trái phiếu trước thời hạn của trái phiếu.
  • Trái phiếu có quyền mua cổ phiếu: Là loại trái phiếu cho phép người sở hữu trái phiếu có thêm quyền mua cổ phiếu của doanh nghiệp đó. Tất nhiên, số lượng mua là bao nhiêu và mua khi nào đều được thỏa thuận trước.

Những rủi ro có thể gặp phải khi đầu tư vào trái phiếu

Trái phiếu ngân hàng
Trái phiếu ngân hàng

Rủi ro lãi suất

Để dễ hình dung lãi suất ảnh hưởng như thế nào đến giá trị của trái phiếu, bạn tham khảo ví dụ dưới đây:

Bạn đang nắm giữ trái phiếu X với lãi suất cam kết là 7% / năm. Khi trái phiếu đáo hạn, một trái phiếu khác, Y, đang được chào bán với lãi suất 9% / năm. Bây giờ bạn và các nhà đầu tư khác đang nhắm đến trái phiếu Y. Mong muốn bán X để sở hữu Y làm cho giá trị của X đi xuống, có nghĩa là trái phiếu sẽ được bán thấp hơn mệnh giá của nó.

Rủi ro thanh khoản trái phiếu

Một doanh nghiệp thời điểm chào bán trái phiếu ra thị trường đang làm ăn rất tốt, các nhà đầu tư đổ xô mua trái phiếu của doanh nghiệp này. Nếu đến một lúc nào đó, trước khi hết hạn trái phiếu, doanh nghiệp sẽ gặp trục trặc trong kinh doanh.

Tâm lý nhà đầu tư bắt đầu lo sợ rằng công ty có thể vỡ nợ, đặc biệt là với trái phiếu không có bảo đảm. Tại thời điểm này, bạn muốn bán trái phiếu trên thị trường chứng khoán mà rất ít nhà đầu tư khác sẽ quan tâm.

Rủi ro lạm phát

Điều đó có thể rất khó xảy ra trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang dần ổn định. Tuy nhiên, đại dịch Covid19 đã biến điều không thể thành có thể bằng cách phá hủy nền kinh tế của các quốc gia. Việt Nam may mắn chỉ là một hiện tượng chưa bị ảnh hưởng nhiều.

Tuy nhiên, giả sử lạm phát xảy ra, trái phiếu có lãi suất cố định là điều khủng khiếp đối với nhà đầu tư. Khi bạn mua doanh nghiệp, cam kết lãi suất 6% / năm, nhưng khi lạm phát xảy ra thì con số 6% đó chẳng có nghĩa lý gì. Ngoài ra còn có các loại rủi ro khác như rủi ro xếp hạng, rủi ro tín dụng, rủi ro tái đầu tư…

Cách hạn chế rủi ro khi đầu tư vào trái phiếu

Lợi tức trái phiếu khá cao so với gửi tiết kiệm
Lợi tức trái phiếu khá cao so với gửi tiết kiệm
  • Công ty phát hành có lịch sử lâu đời và kết quả kinh doanh tốt không? Trước khi bắt đầu đầu tư vào trái phiếu, điều đầu tiên bạn cần làm là xem xét tình hình hoạt động của doanh nghiệp trong những năm gần đây nhất.
  • Công ty huy động vốn từ trái phiếu để làm gì? Chủ nợ trái phiếu có thể không có quyền can thiệp vào việc sử dụng vốn, nhưng để tìm hiểu thông tin thì cần phải biết. Xem tiền đi đâu để xem dòng tiền tổng thể.
  • Nên chọn doanh nghiệp đầu ngành: Mỗi ngành khác nhau sẽ có những doanh nghiệp đầu ngành khác nhau. Hầu hết các nhà lãnh đạo trong ngành đã chứng minh tiềm năng của họ bằng bảng xếp hạng.
  • Đội ngũ lãnh đạo của doanh nghiệp cũng cần xem xét: Một doanh nghiệp chịu ảnh hưởng rất lớn từ một nhà lãnh đạo tài ba hay không.
  • Đừng để những con số trở nên mù mịt: Trong giao dịch trái phiếu, lãi suất cao không phải là tất cả. Lãi suất cao đồng nghĩa với rủi ro cao hơn, cũng tiềm ẩn cơ hội.
Trái phiếu là gì?

Trái phiếu là một bảo đảm để xác định khoản nợ của doanh nghiệp đối với người nắm giữ trái phiếu. Người phát hành có nghĩa vụ trả lãi đã cam kết khi trái phiếu đến hạn.

Người phát hành trái phiếu là ai?

Người phát hành trái phiếu có thể là doanh nghiệp, kho bạc, tổ chức tài chính, ngân hàng và chính phủ.

Đầu tư vào trái phiếu có khả năng mất vốn?

Có. Mặc dù khi doanh nghiệp phá sản, trái chủ được ưu tiên trả nợ trước, nhưng nếu doanh nghiệp hoàn toàn vỡ nợ thì khả năng bạn mất vốn là hoàn toàn có thể xảy ra.

Mua trái phiếu uy tín ở đâu?

Bạn có thể tìm mua trái phiếu tại các sàn uy tín như SSI, TCBS, HSC…

Đăng ký
Thông báo về
guest
0 Lượt bình luận
Phản hồi trong bài viết
Xem tất cả bình luận