Kinh doanh qua thương mại điện tử: Thu "khủng", đóng thuế vẫn "hẻo"
Kinh doanh qua thương mại điện tử: Thu "khủng", đóng thuế vẫn "hẻo"

Thống kê cho thấy, hiện nay hình thức kinh doanh trực tuyến (TMĐT) và các hoạt động kinh doanh số đang phát triển mạnh mẽ và sẽ là xu hướng kinh doanh tương lai. Dự tính, hơn 90% người dùng Internet tại Việt Nam tham gia mua sắm trực tuyến, với khoảng 3,5 triệu giao dịch mỗi ngày trên các sàn TMĐT, chưa kể các nền tảng mạng xã hội. Năm 2022, doanh thu thương mại điện tử bán lẻ tại Việt Nam ước đạt 16,4 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2021, chiếm 7,5% tổng doanh thu bán lẻ cả nước. Tuy nhiên, cơ quan thuế chỉ thu được hơn 600 tỷ đồng từ các tổ chức và cá nhân có thuế từ hoạt động kinh doanh TMĐT và cung cấp dịch vụ số.

Ngoài ra, từ ngày 21/3/2022 (thời điểm các doanh nghiệp xuyên biên giới phải kê khai và nộp thuế), cơ quan thuế chỉ thu được hơn 3.444 tỷ đồng từ 42 nhà cung cấp nước ngoài thông qua Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài. Trong số này, có 6 nhà cung cấp nước ngoài lớn như Meta (Facebook), Google, Microsoft, TikTok, Netflix, và Apple, chiếm 90% thị phần doanh thu dịch vụ kinh doanh trên nền tảng số xuyên biên giới tại Việt Nam.

Mặc dù doanh thu của các doanh nghiệp xuyên biên giới lên đến hơn 1 tỷ USD mỗi năm, nhưng Nhà nước chỉ mới thu được một số ít thuế từ các doanh nghiệp Việt Nam kê khai và nộp, trong khi các doanh nghiệp xuyên biên giới chưa đóng bất kỳ loại thuế liên quan nào do chưa thành lập văn phòng và thực thể pháp nhân tại Việt Nam.

Theo quy định, thuế kinh doanh TMĐT đối với cá nhân và hộ kinh doanh là từ 1,5-10%. Vì vậy, hiện Nhà nước đang bỏ lỡ hàng chục ngàn tỷ đồng thuế mỗi năm.

Nhiều giải pháp quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử. Ảnh: Hải Linh
Nhiều giải pháp quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử. Ảnh: Hải Linh

Bà Tạ Thị Phương Lan, Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh, cá nhân (Tổng cục Thuế), đã thừa nhận rằng giao dịch và giá trị hàng hóa giao dịch vẫn chưa phản ánh đúng thực tế. Tổng cục Thuế sẽ tiếp tục phân tích, đánh giá rủi ro và chỉ đạo các cơ quan thuế triển khai nghiệp vụ quản lý thuế đối với các tổ chức và cá nhân liên quan, nhằm hỗ trợ công tác thu thuế TMĐT.

Theo bà Lan, Tổng cục Thuế đã triển khai đồng bộ công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế đối với hoạt động TMĐT và kinh doanh trên nền tảng số. Cơ quan này cũng đã khai trương Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài để hiện đại hóa công tác quản lý thuế, hỗ trợ các nhà cung cấp nước ngoài đăng ký, kê khai và nộp thuế tại Việt Nam. Đồng thời, Tổng cục Thuế đã thiết kế chức năng khai thuế và nộp thuế trực tuyến trên Cổng dữ liệu thông tin TMĐT và liên kết với các sàn giao dịch TMĐT.

Tuy nhiên, việc thu thuế cho hoạt động kinh doanh xuyên biên giới và TMĐT gặp khó khăn trong việc xác định căn cứ tính thuế và phân biệt rõ thu nhập để đánh thuế. Kinh tế số cũng khó phân biệt một số loại thu nhập, đặc biệt là bản quyền, phí dịch vụ và lợi nhuận kinh doanh. Kiểm soát giao dịch kinh doanh để quản lý đối tượng thuế cũng gặp khó khăn, vì một đối tượng có thể có nhiều gian hàng trên nhiều sàn giao dịch và mạng xã hội. Việc kiểm soát dòng tiền cũng không dễ dàng khi hình thức thanh toán COD (trả tiền mặt khi giao hàng) được sử dụng phổ biến hơn các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.

Tăng trách nhiệm chủ sở hữu sàn TMĐT

Theo luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Hãng luật TGS, để đảm bảo thu đúng và đủ thuế TMĐT, cần tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế, hoàn thiện quy định pháp luật về thuế. Đồng thời, cần tăng trách nhiệm của chủ sở hữu sàn TMĐT trong việc kê khai và nộp thuế thay cho người bán hàng. Bên cạnh đó, cần rà soát, cập nhật thông tin của các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh trên sàn để có thể áp dụng biện pháp kỷ luật khi những đơn vị này không tuân thủ thỏa thuận về thuế và phí khi tham gia sàn thương mại.

Một giải pháp khác là áp dụng thanh toán thông qua tài khoản ngân hàng để kiểm soát luồng tiền giao dịch, là tiền đề cho xã hội số hóa và không sử dụng tiền mặt trong tương lai. Ngoài ra, cần nâng cao hệ thống quản lý thuế, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin về kê khai, nộp và thu thuế. Cần xây dựng hệ thống quản lý thuế thông minh, tăng cường thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch.

Ông Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính – Ngân sách Quốc hội, nhấn mạnh cần củng cố pháp lý để bảo đảm các cơ sở pháp lý thực hiện quản lý thuế. Quản lý không chỉ dừng lại ở việc quản lý con người tham gia giao dịch, mà còn quản lý hoạt động kinh tế phát sinh. Để làm điều này, cần có một khuôn khổ pháp lý để thực thi công tác quản lý, đồng thời đảm bảo sự đồng bộ với pháp luật trong nước và phù hợp với các quy định quốc tế.

PGS. TS Đinh Trọng Thịnh, Học viện Tài chính, cho rằng cần củng cố căn cứ pháp lý để thực hiện việc thu thuế giá trị gia tăng tại nguồn đối với hoạt động TMĐT. Cần sửa đổi Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành để đảm bảo căn cứ pháp lý cho việc thu thuế TMĐT.

By Thai Anh

Hỗ trợ bạn đọc có thêm nhiều kiến thức vay vốn. Giúp mọi người có thể giải quyết các vấn đề tài chính trong cuộc sống thường ngày.