Rửa tiền là gì

Rửa tiền là gì? Đây là một hành vi đi ngược lại với pháp luật và  đạo đức, lương tâm. Vậy bản chất rửa tiền là gì? Hành vi rửa tiền khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự ? Hình phạt đối với tội rửa tiền theo quy định hiện nay? Những khía cạnh tiêu cực trong hoạt động rửa tiền là như thế nào? Hãy cùng EzCash đọc bài viết dưới đây để giải đáp và tìm ra câu trả lời chính xác cho những thắc mắc này nhé!

Rua-tien-la-gi
Rửa tiền và những vấn đề tiêu cực xoay quanh

Rửa tiền là gì?

Không thể phủ nhận rằng toàn cầu hóa đem lại nhiều lợi ích cho nhân loại song nó cũng làm trầm trọng hơn một số tệ nạn. Một trong những hậu quả đáng tiếc ấy là rửa tiền trở nên dễ dàng hơn, do đó khuyến khích những hoạt động phi pháp khác. Vậy rửa tiền là gì?

Khái niệm, lịch sử và các quy định về rửa tiền bắt nguồn từ thời cổ đại và gắn liền với sự phát triển của tiền tệ và ngân hàng. Rửa tiền xuất hiện lần đầu tiên khi những cá nhân giấu giếm tài sản trái phép để tránh bị nhà nước đánh thuế, bị tịch thu tài sản hoặc kết hợp cả hai tình huống trên.

Rửa tiền là gì?
Rửa tiền là gì?

Rửa tiền là gì? Rửa tiền hay còn gọi là money laundering. Đây là một thuật ngữ chung dùng để mô tả quá trình tội phạm che đậy quyền sở hữu ban đầu và kiểm soát số tiền thu được từ hành vi phạm pháp bằng cách làm cho số tiền đó giống như  là được sinh ra từ một nguồn hợp pháp. Theo như nhiều nghiên cứu trong sử sách trước đây, thì các thương nhân người Trung Quốc đã biết “rửa tiền” hơn ba ngàn năm trước để tránh thuế của triều đình.

Sau khi tiền được “tẩy sạch” có thể tồn tại dưới các hình thức tích lũy tài sản, chẳng hạn như mua bán bất động sản, đầu tư dự án, công trình, đầu tư chứng khoán, tiết kiệm hoặc dùng cho chi tiêu khác. Trong các hình thức kinh tế chủ đạo. Các tổ chức tội phạm và cá nhân tham nhũng sẽ luôn dùng cách này để che giấu nguồn gốc của khoản tiền thu được từ những hoạt động trái pháp luật dưới mọi hình thức để tránh bị nghi ngờ.

Bởi vậy mà sau khi “rửa tiền” thì những khoản tiền đó sẽ được cất dấu, phân chia thật tỉ mỉ và cẩn trọng và sử dụng có kế hoạch và chiến lược “an toàn” tối đa nhất có thể.

Hành vi phạm tội rửa tiền diễn ra như thế nào?

Rửa tiền là gì?
Hành vi rửa tiền diễn ra như thế nào?

Tội phạm rửa tiền có đặc điểm giống nhau trên toàn cầu. Để rửa tiền, cần đến việc sử dụng dịch vụ tài chính; và hành vi rửa tiền được thực hiện trong trường hợp một người tham gia vào một thỏa thuận (tức là bằng cách cung cấp dịch vụ hoặc sản phẩm) và thỏa thuận đó liên quan đến tiền thu được từ tội phạm. Những thỏa thuận này bao gồm nhiều nghiệp vụ, ví dụ: Quản lý ngân hàng, ủy thác và đầu tư.

Các giai đoạn trong quá trình rửa tiền là gì?

Rua tien la gi
3 giai đoạn của quá trình rửa tiền

Hành vi rửa tiền bao gồm:

  • Giai đoạn đầu tiên là sắp xếp: Các tội phạm rửa tiền sẽ tìm cách đưa các khoản tiền có nguồn gốc từ hành vi phạm tội vào hệ thống tài chính để chuẩn bị. Đây là giai đoạn dễ bị phát hiện nhất trong quá trình thực hiện hành vi rửa tiền.
  • Giai đoạn thứ hai đó là phân tán: Chính những khoản tiền đã được đưa vào hệ thống tài chính sau công đoạn sắp xếp sẽ được chuyển đổi qua lại giữa các tài khoản ngân hàng, trên phạm vi các quốc gia, thông qua nhiều hình thức như “dự án đầu tư”, mua bán, trao đổi thương mại,… để che mắt.
  • Cuối cùng đó là khâu “quy tụ”: Những khoản tiền “chính thức” gia nhập vào nền kinh tế hợp pháp và có thể sử dụng cho tất cả các mục đích. Hành vi rửa tiền thậm chí có thể diễn ra  tại các doanh nghiệp trong các hoạt động công khai, có thể là lúc để tránh thuế các công ty sẽ thực hiện chuyển tiền từ nước này sang nước khác.
  • Trong các nguồn tiền cần rửa thì có lẽ nguồn kinh doanh là thể hiện tính toàn cầu hóa nhiều nhất, mà một trong những biểu hiện là việc khai báo sai giá chuyển giao (transfer price) để tránh thuế của các công ty xuyên quốc gia.

Đối tượng rửa tiền là những ai?

Sau khi tìm hiểu hành vi rửa tiền là gì chúng ta cần biết đối tượng rửa tiền là gì?

Rua tien là gì
Đối tượng rủa tiền là ai?

Có thể xếp những người rửa tiền (ngoài các tổ chức khủng bố, một hiện tượng tương đối mới) làm ba nhóm:

  • Những người buôn lậu (ma túy, vũ khí, lao động bất hợp pháp…).
  • Những người tham nhũng.
  • Những người muốn tránh thuế, nói chung là những người muốn giữ kín thu nhập thật sự (dù là hợp pháp) của mình.

Tiền bẩn có thể từ các doanh nghiệp làm ăn công khai, chẳng hạn khi họ chuyển tiền từ nước này sang nước khác để tránh thuế. Có hai phương pháp để làm việc này. Một là khai gian giá trị những dịch vụ mà bản chất là hợp pháp. Hai là khai (như trong hóa đơn) một dịch vụ hoàn toàn không có (kể cả việc lập công ty ma). Trong các nguồn tiền cần rửa thì có lẽ nguồn kinh doanh là phản ánh tính toàn cầu hóa nhiều nhất, mà một trong những biểu hiện là việc khai man giá chuyển giao (transfer price) để tránh thuế của các công ty xuyên quốc gia.

Tất nhiên, ba nhóm trên không hoàn toàn biệt lập: Tham nhũng, rửa tiền và kinh doanh bất chính có nhiều chỗ giống nhau, cấu kết với nhau, và tiếp sức cho nhau. Ví dụ, tham nhũng thì cần có người để rửa tiền hối lộ, người rửa tiền này có thể là tội phạm chuyên nghiệp, hoặc công ty ma. Ngược lại, tội phạm và doanh nghiệp cũng thường đút lót các quan chức tham ô để làm ngơ dịch vụ rửa tiền.

Có phải tất cả các tội phạm có khả năng là tội phạm thực hiện hành vi rửa tiền ?

Các quốc gia xác định tội phạm và dự đoán hành vi phạm tội rửa tiền theo những cách khác nhau và sẽ trừng phạt hành vi rửa tiền bằng hình thức phạt tù, từ một hoặc nhiều năm tù. Trong thực tế, hầu hết tất cả tội phạm nghiêm trọng, bao gồm buôn bán ma túy, khủng bố, lừa đảo, cướp bóc, mại dâm, đánh bạc bất hợp pháp, buôn bán vũ khí, hối lộ và tham nhũng đều có khả năng bị dự đoán là tội phạm rửa tiền trong hầu hết các quốc gia.

“Công nghiệp” rửa tiền là gì?

Rua tien la gi
Thực hư Công nghiệp rửa tiền?

Thì câu trả lời là có. Đội ngũ của ngành này, chủ chốt là những người rửa tiền chuyên nghiệp, ngày càng được tăng cường với nhiều luật sư cao giá, người giao dịch chứng khoán, mua bán bất động sản, cố vấn thuế vụ, kế toán… Thật vậy, có lẽ biến tướng nổi bật nhất của bộ máy rửa tiền là càng ngày nó càng xâm nhập sâu vào nhiều lĩnh vực kinh doanh, ngành nghề tương đối có uy tín trong xã hội (như các ngân hàng lớn, hiệp hội thể thao, cơ sở văn hóa, thậm chí các cơ quan từ thiện).

Xem thêm:  Lấy lại tiền tiết kiệm khi ngân hàng phá sản có dễ không?

Nhìn chung, hình thức rửa tiền cũng đang trải qua nhiều thay đổi: Ít dựa vào tiền mặt, vào hệ thống ngân hàng… mà sử dụng nhiều hơn các công cụ và thị trường tài chính khác (như chứng khoán) hoặc hình thức “hàng đổi hàng” (ví dụ: Ma túy đổi lấy vũ khí).

Từ thập kỷ 1990, công nghiệp rửa tiền lại được thêm nhiều “cú hích” do các thay đổi về thể chế và chính sách tài chính cũng như những tiến bộ về công nghệ.

Thứ nhất, hầu hết mọi quốc gia đều nới lỏng kiểm soát ngoại hối, nhất là từ đầu thập kỷ 1990. Nhiều quốc gia đã chính thức sử dụng chung một thứ tiền (trường hợp đồng euro), hoặc công nhận USD hay euro như là nội tệ bán chính thức của họ. Một số công cụ tài chính mới (như các loại hợp đồng chứng khoán), đôi khi rất phức tạp, đã xuất hiện. Nhờ thế, một lượng tiền (sạch hay bẩn) khổng lồ có thể được chuyển từ nước này sang nước khác trong nháy mắt, ngoài tầm kiểm soát của cơ quan công lực.

Rua-tien-ban
Hoạt động rửa tiền đã có từ rất lâu

Thứ hai, tiến độ mở cửa kinh tế ở hầu hết các nước đã tăng vọt, nhất là từ 10-15 năm gần đây. Các thị trường tài chính (đặc biệt là vốn) trở nên thông thoáng hơn. Số lượng tiền lưu hành toàn cầu đã tăng gấp ba (từ 6.800 tỷ USD năm 1990 lên đến 19.900 tỷ USD năm 2005), mức độ phức tạp cũng tăng lên. Hiển nhiên, càng nhiều loại hình dịch vụ tài chính thì càng lắm cơ hội và cách thức để chuyển tiền phi pháp, hoặc đưa tiền bẩn vào luồng tiền sạch.

Thứ ba, cạnh tranh thu hút vốn ngày càng kịch liệt giữa các nước, các công ty phát hành chứng khoán, các ngân hàng và các loại định chế tài chính trung gian khác. Đây cũng là sự kiện làm những người rửa tiền thích thú vì họ biết rằng sớm muộn gì cũng có ngân hàng, hay các công ty chứng khoán, sẵn sàng nhận tiền của họ mà không cần biết nguồn gốc tiền ấy.

Cuối cùng, phải kể đến những lối rửa tiền mới, sử dụng internet. Những trang web “đen” như trang sex, cờ bạc, cá cược… thường được dùng để rửa tiền vì các cơ quan công lực khó có thể truy ra tiền ấy từ đâu đến và vào tay ai.

Hậu quả của nạn rửa tiền là gì?

Rua tien la gi
Hậu quả của việc rửa tiền

» Hoạt động rửa tiền vừa lãng phí nguồn lực kinh tế của xã hội (vào các hoạt động tội phạm sinh ra tiền bẩn, thay vì vào các hoạt động sản xuất thật sự hữu ích), vừa bóp méo sự phân bố các nguồn lực ấy.

» Luồng tiền bẩn cũng sẽ làm sai lệch các thống kê kinh tế. Ngoài ra, ảnh hưởng của mỗi loại tiền bẩn có khác nhau (chẳng hạn tiền bẩn do tham nhũng có ảnh huởng khác tiền bẩn do buôn lậu). Thiếu những con số chính xác, tất nhiên là chính sách kinh tế (nhất là về tiền tệ, như việc điều chỉnh lãi suất) sẽ không thể đúng liều lượng và hữu hiệu được.

» Tiền bẩn và hoạt động rửa tiền cũng ảnh hưởng sâu sắc đến phân bố thu nhập (tạo bất công) và làm chao đảo sự tín nhiệm của xã hội vào các thị trường tài chính.

Luật phòng chống rửa tiền là gì?

Rua tien la gi
Lật chống tội phạm rửa tiền

Theo Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam vào năm 1992 đã được sửa đổi. Quốc hội ban hành Luật phòng, chống rửa tiền với các quy định sau:

Điều 2: Đối tượng áp dụng thi hành

1. Tổ chức tài chính.

2. Tổ chức, cá nhân kinh doanh ngành nghề phi tài chính có liên quan.

3. Tổ chức, cá nhân Việt Nam; người nước ngoài sinh sống tại Việt Nam hoặc tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế, tổ chức phi Chính phủ hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam có giao dịch tài chính, giao dịch tài sản khác với tổ chức, cá nhân quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này.

4. Tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến phòng, chống rửa tiền.

Điều 5: Nguyên tắc về phòng, chống rửa tiền

1. Việc phòng, chống rửa tiền phải thực hiện theo quy định của pháp luật trên cơ sở bảo đảm chủ quyền, an ninh quốc gia; bảo đảm hoạt động bình thường về kinh tế, đầu tư­; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; chống lạm quyền, lợi dụng việc phòng, chống rửa tiền để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân có liên quan.

2. Các biện pháp phòng, chống rửa tiền phải được thực hiện đồng bộ, kịp thời; các hành vi rửa tiền phải được xử lý nghiêm minh.

Điều 6: Chính sách của Nhà nước về phòng, chống rửa tiền

1. Phòng, chống rửa tiền là trách nhiệm của Nhà nước và các cơ quan nhà nước. Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước tham gia, hợp tác, tài trợ cho hoạt động phòng, chống rửa tiền.

2. Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân tham gia phòng, chống rửa tiền.

3. Ban hành chính sách thúc đẩy hợp tác quốc tế trong phòng, chống rửa tiền.

4. Tổ chức, cá nhân có thành tích trong công tác phòng, chống rửa tiền được Nhà nước khen thưởng.

Điều 7: Các hành vi bị cấm

1. Tổ chức, tham gia hoặc tạo điều kiện thực hiện hành vi rửa tiền.

2. Thiết lập hoặc duy trì tài khoản vô danh hoặc tài khoản sử dụng tên giả.

3. Thiết lập và duy trì quan hệ kinh doanh với ngân hàng được thành lập tại một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ nhưng không có sự hiện diện hữu hình tại quốc gia hoặc vùng lãnh thổ đó và không chịu sự quản lý, giám sát của cơ quan quản lý có thẩm quyền.

4. Cung cấp trái phép dịch vụ nhận tiền mặt, séc, công cụ tiền tệ khác hoặc công cụ lưu trữ giá trị và thực hiện thanh toán cho người thụ hưởng tại một địa điểm khác.

5. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong phòng, chống rửa tiền xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

6. Cản trở việc cung cấp thông tin phục vụ công tác phòng, chống rửa tiền.

7. Đe dọa, trả thù người phát hiện, cung cấp thông tin, báo cáo, tố cáo về hành vi rửa tiền.

Trên đây là những thông tin EzCash cung cấp về vấn nạn rửa tiền là gì đang nhức nhối hiện nay. Hy vọng qua bài viết trên sẽ giúp bạn có một cái nhìn toàn diện và đầy đủ về hành vi trái pháp luật này và có những biện pháp phòng trành phù hợp.

Đăng ký
Thông báo về
guest
0 Lượt bình luận
Phản hồi trong bài viết
Xem tất cả bình luận