Bạn có biết cách hạch toán cá nhân cho công ty vay tiền không lấy lãi không? Nếu bạn đang thắc mắc liệu việc này có bị ấn định thuế hay không, hãy đọc ngay bài viết dưới đây để có câu trả lời cho mình.

Quy định về ấn định thuế cho doanh nghiệp và cá nhân

Ấn định thuế là gì?

Ấn định thuế cho doanh nghiệp có thể hiểu là việc doanh nghiệp, cá nhân phải tuân thủ các quy định về thuế theo một số tiền cụ thể mà cơ quan thuế quản lý đưa ra. Việc này phải đảm bảo tính khách quan, công bằng và tuân thủ đúng theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. Cơ quan quản lý thuế sẽ ấn định số thuế phải nộp hoặc xác định các yếu tố liên quan đến việc tính thuế cho doanh nghiệp, cá nhân.

Theo Luật quản lý thuế năm 2019, người nộp thuế sẽ phải nộp số thuế do cơ quan thuế ấn định trong các trường hợp sau đây:

  • Vi phạm pháp luật về thuế.
  • Cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán thuế.
  • Một số trường hợp hàng hoá xuất nhập khẩu.

Những hành vi vi phạm luật thuế doanh nghiệp

Các hành vi của doanh nghiệp, cá nhân được coi là vi phạm pháp luật về thuế bao gồm:

  • Không thực hiện thủ tục đăng ký thuế, kê khai thuế, không nộp bổ sung hồ sơ thuế theo yêu cầu của cơ quan thuế quản lý hoặc kê khai thuế không đầy đủ, trung thực, chính xác về các căn cứ tính thuế.
  • Không phản ánh hoặc phản ánh không đầy đủ, trung thực và chính xác số liệu trên sổ kế toán để xác định nghĩa vụ thuế.
  • Không xuất trình được sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ và các tài liệu cần thiết liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp trong thời hạn quy định.
  • Không chấp hành thực hiện quyết định thanh tra thuế, kiểm tra thuế theo quy định pháp luật.
  • Thực hiện mua, bán, trao đổi và hạch toán giá trị hàng hóa, dịch vụ không theo giá trị giao dịch thông thường trên thị trường hàng hóa.
  • Thực hiện việc mua hoặc trao đổi hàng hóa sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp các hóa đơn đã được kê khai doanh thu tính thuế.
  • Có dấu hiệu bỏ trốn hoặc phát tán tài sản để không thực hiện nghĩa vụ thuế.
  • Có thực hiện các giao dịch nhưng không đúng với bản chất kinh tế, không đúng thực tế phát sinh với mục đích giảm nghĩa vụ thuế.
  • Không tuân thủ những quy định về nghĩa vụ kê khai, xác định giá giao dịch liên kết hoặc không cung cấp thông tin theo đúng quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết.

Các căn cứ thực hiện ấn định thuế

Các căn cứ để ấn định thuế cho cá nhân hoặc doanh nghiệp bao gồm:

  • Cơ sở dữ liệu quốc gia của cơ quan quản lý thuế và cơ sở dữ liệu về thương mại.
  • So sánh số tiền thuế bắt buộc phải nộp của cơ sở kinh doanh cùng mặt hàng, dịch vụ và ngành, nghề, quy mô tại địa phương. Trường hợp tại địa phương của cơ sở kinh doanh không có thông tin về mặt hàng, dịch vụ và ngành, nghề, quy mô của cơ sở kinh doanh, thì sẽ so sánh với các địa phương khác.
  • Tài liệu và kết quả kiểm tra, thanh tra còn hiệu lực pháp lý.
  • Tỷ lệ thu thuế trên doanh thu đối với từng lĩnh vực, ngành, nghề theo quy định của pháp luật về thuế.

Cá nhân cho công ty vay tiền không lấy lãi có bị ấn định thuế không?

Khi cá nhân cho công ty vay tiền mà không lấy lãi, điều này tương đương với việc cho doanh nghiệp vay với lãi suất 0%. Tuy nhiên, cơ quan thuế có thể xác định việc này là một rủi ro và sẽ ấn định lãi suất vay để có thể truy thu thuế do giao dịch không phù hợp với mức lãi suất trên thị trường (truy thu thuế thu nhập cá nhân với thu nhập từ đầu tư vốn).

  • Trường hợp cá nhân cho công ty vay với lãi suất 0% và thu nhập = 0đ, thuế TNCN = 0đ.
  • Trường hợp cá nhân cho công ty vay với lãi suất lớn hơn 0% và thu nhập > 0đ, thuế TNCN = (Tổng tiền vay/mượn x % lãi suất) x 5%. Điều này có nghĩa là nếu công ty đi vay tiền của cá nhân mà phải trả tiền lãi cho cá nhân đó (dù lãi suất thấp thì cũng là lớn hơn 0%), khi trả tiền lãi vay, công ty sẽ khấu trừ thuế TNCN 5% trên tổng số tiền lãi vay.
  • Trường hợp cơ quan thuế không trực tiếp truy thu được thuế từ bên có nghĩa vụ, lúc này cơ quan thuế sẽ thực hiện truy thu trực tiếp của bên còn lại.

Người nộp thuế sẽ phải nộp số thuế đã ấn định theo thông báo của cơ quan quản lý thuế. Trường hợp người nộp thuế không đồng ý với số thuế do cơ quan quản lý thuế đã ấn định thì người nộp thuế vẫn phải nộp số thuế đó. Đồng thời, người nộp thuế có quyền yêu cầu cơ quan quản lý thuế giải thích hoặc khiếu nại, khởi kiện về việc ấn định thuế đối với mình.

Cách hạch toán cá nhân cho công ty vay tiền không lấy lãi

Khi công ty vay tiền từ cá nhân mà không lấy lãi, hạch toán sẽ được thực hiện như sau:

  • Nợ TK 112 (Vì khi vay không được dùng tiền mặt để thực hiện giao dịch).
  • Có TK 341 – Vay và nợ thuê tài chính (3411).

Chi phí đi vay liên quan trực tiếp đến khoản vay (ngoài lãi vay phải trả) như chi phí kiểm toán, lập hồ sơ thẩm định, hạch toán như sau:

  • Nợ các TK 241, 635.
  • Có các TK 111, 112, 331.

Những lưu ý khi doanh nghiệp mượn tiền cá nhân

Khi thực hiện thủ tục mượn tiền từ cá nhân, doanh nghiệp cần lưu ý những nội dung và các ưu đãi khi thực hiện.

Chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp với khoản tiền cho vay không tính lãi

Căn cứ theo Điều 49 Luật Quản lý thuế, nguyên tắc ấn định thuế sẽ được xác định theo đó cơ quan quản lý thuế sẽ ấn định số tiền thuế phải nộp hoặc xác định căn cứ vào từng yếu tố, căn cứ tính thuế để xác định số tiền thuế phải nộp.

  • Doanh nghiệp cho cá nhân vay tiền không tính lãi: Ví dụ như giữa công ty A và ông B có kí kết hợp đồng cho vay tiền nhưng không tính lãi từ các nguồn thu khác nhau mà công ty A tạm thời chưa sử dụng đến. Theo đó, hoạt động vay tiền này được cho là vay vốn không theo giá giao dịch thông thường trên thị trường. Thuộc trường hợp bị ấn định thuế theo quy định của Luật quản lý thuế.
  • Doanh nghiệp cho cá nhân mượn tiền không tính lãi: Xác định giao dịch giữa công ty A và ông B không phải là giao dịch vay. Công ty A sẽ không phát sinh thu nhập từ các hoạt động cho ông B mượn tiền. Theo đó, không ấn định thuế đối với giao dịch này.

Chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp với lãi vay

Phần chi phí trả lãi tiền vay vốn sản xuất kinh doanh của đối tượng không phải là tổ chức tín dụng hoặc không phải tổ chức kinh tế sẽ không được vượt quá 150% mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm thực hiện vay.

Trường hợp doanh nghiệp đang có lãi và tổng thu nhập cá nhân cho doanh nghiệp vay trên mức tổng thu nhập giảm trừ gia cảnh, sẽ xác định: bản thân + phụ thuộc + lãi suất 0%. Việc ấn định thuế và truy thu thuế TNCN sẽ dễ dàng cho việc cơ quan thuế quản lý.

Ví dụ 1: Công ty đang lãi 200 triệu đồng/năm 2018 và vay của ông A là 2 tỷ đồng. Trong trường hợp này, cơ quan thuế sẽ không truy thu thuế.

Ví dụ 2: Công ty đang lỗ 100 triệu đồng/năm 2018 và ấn định thuế TNCN của ông A cho công ty vay với lãi suất 0% thành lãi suất trên nhà nước là 8%/năm và số tiền vay là 2 tỷ đồng (ông A cũng có mức thu nhập nơi khác là 108 triệu/năm). Cơ quan thuế quản lý sẽ truy thu thuế TNCN của ông A như sau:

  • Lãi = 2 tỷ x 8% = 160 triệu đồng.
  • Thuế TNCN = 160 triệu x 5% = 8 triệu đồng.

Qua trường hợp trên, có thể thấy công ty sẽ truy thu thuế TNCN đầu nguồn 8 triệu đồng.

Nếu người cho công ty vay có thu nhập dưới hoặc trên 108 triệu đồng/năm và không có mã số thuế, cơ quan thuế sẽ truy thu người có thu nhập và ông A sẽ không được hoàn lại số thuế. Trường hợp ông A có mã số thuế và tổng thu nhập/năm dưới mức 108 triệu đồng, ông A có quyền khiếu nại và được hoàn trả số thuế 8 triệu đồng. Cơ quan thuế sẽ không thực hiện ấn định thuế trong trường hợp này.

Trong trường hợp doanh nghiệp đang có lãi, việc tăng chi phí lên 160 triệu đồng (doanh nghiệp đang lãi 100 triệu đồng và nộp thuế TNDN) sẽ trở thành lỗ -60 triệu đồng. Cơ quan thuế sẽ không thực hiện xử lý truy thu và ấn định thuế trong trường hợp này.

Hồ sơ vay tiền giữa cá nhân và công ty cần những giấy tờ gì?

Hồ sơ thủ tục vay tiền giữa công ty và cá nhân bao gồm:

  • Hợp đồng vay mượn tiền giữa công ty và cá nhân.
  • Phiếu thu tiền hoặc chứng từ chuyển khoản.
  • Biên bản kiểm kê tiền mặt trong trường hợp chuyển tiền mặt (có kiểm đếm số lượng).

Cá nhân cho công ty vay tiền theo hình thức chuyển khoản hay tiền mặt?

Căn cứ vào Nghị định 09/2015/TT-BTC quy định về hình thức giao dịch tài chính của doanh nghiệp, có những quy định sau:
“Các doanh nghiệp không sử dụng tiền mặt (tiền giấy, tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành) để thanh toán khi thực hiện các giao dịch góp vốn và mua bán, chuyển nhượng phần vốn góp vào doanh nghiệp khác.”

Theo đó, doanh nghiệp cho doanh nghiệp khác vay và trả nợ vay không được dùng tiền mặt mà phải thực hiện các hình thức thanh toán như: thanh toán bằng séc, thanh toán bằng ủy nhiệm chi – chuyển tiền hoặc các hình thức không sử dụng tiền mặt khác theo quy định pháp luật hiện hành.

Đối với doanh nghiệp vay vốn từ cá nhân, không cần phải thực hiện chuyển khoản tiền cho vay và trả nợ. Cá nhân có thể thực hiện cho vay bằng tiền mặt và doanh nghiệp khi trả nợ có thể dùng tiền mặt để trả nợ.

Nhập nhằng việc công ty vay tiền từ cá nhân

Hiện nay, doanh nghiệp kinh doanh thiếu vốn thường phải thực hiện hoạt động vay từ nhiều chủ thể khác nhau, có thể là tổ chức tín dụng (ngân hàng) hoặc từ các cá nhân khác. Vay tiền từ cá nhân là một phương án có thể thực hiện.

Tuy nhiên, để việc giao dịch vay vốn giữa công ty và cá nhân diễn ra đúng quy định của pháp luật, doanh nghiệp cần lưu ý một số điểm sau:

  • Doanh nghiệp cần tuân thủ quy định về giao dịch với người liên quan, bao gồm cổ đông sở hữu trên 10% cổ phần công ty, thành viên hội đồng quản trị công ty, giám đốc, kiểm soát viên hoặc những người liên quan. Khi thực hiện giao dịch với những cá nhân này, doanh nghiệp cần được đại hội đồng cổ đông công ty hoặc hội đồng quản trị thông qua.
  • Lãi suất vay doanh nghiệp thỏa thuận với cá nhân. Căn cứ theo Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất vay được các bên tự thỏa thuận. Trong trường hợp lãi suất vay theo thỏa thuận vượt quá mức lãi suất giới hạn 20%/năm của khoản tiền vay, thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.
  • Theo hướng dẫn của cơ quan thuế, trong trường hợp công ty vay vốn cá nhân để phục vụ hoạt động sản xuất – kinh doanh, chi phí lãi vay chỉ được hạch toán không quá 150% mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố. Công ty có thể hạch toán chi phí lãi vay cao hơn, nhưng lãi vay này sẽ không được khấu trừ thuế và điều này mang lại nhiều rủi ro.

Đó là những tư vấn về cá nhân cho công ty vay tiền không lấy lãi và những lưu ý khi thực hiện vay từ cá nhân. Nếu còn thắc mắc về vấn đề này hoặc cần tư vấn khác, hãy liên hệ ngay với Luật Hùng Sơn để được tư vấn cụ thể.

By Thai Anh

Hỗ trợ bạn đọc có thêm nhiều kiến thức vay vốn. Giúp mọi người có thể giải quyết các vấn đề tài chính trong cuộc sống thường ngày.